Program działania NSZZ „Solidarność” na kadencję 2014 – 2018

Program działania NSZZ Solidarność

 na kadencję 2014 – 2018

Ochrona stałego zatrudnienia

Solidarność zauważa, że Polska jest niechlubnym liderem Europy pod względem liczby umów o pracę na czas określony. Coraz więcej pracodawców zmienia umowy o pracę na cywilnoprawne, pracownicy podpisują je ze strachu. Związek, mając na uwadze stanowisko Komisji Europejskiej, będące odpowiedzią na skargę „S”, będzie żądał, aby polskie regulacje dotyczące umów czasowych były zgodne z prawem UE i nie dyskryminowały pracowników.

„S” sprzeciwia się zmianom w polskim prawie, które dotyczą regulowania czasu pracy. Pod pozorami walki z kryzysem wprowadzono szkodliwe rozwiązania deregulujące czas pracy i oddające go do wyłącznej dyspozycji pracodawcy. Takie zmiany, w powiązaniu z nadmiernym stosowaniem umów śmieciowych, czasowych i samozatrudnieniem przynoszą fatalne skutki dla życia rodzinnego i społecznego. Ma to tak, że wpływ na demografię i zdecydowanie negatywne skutki

dla polskiej gospodarki. „S” twardo uznaje, że po raz kolejny rządzący traktują pracę jak towar na sprzedaż.

Obniżenie kosztów pracy skutkuje obniżeniem jej standardów. Pogłębia to już istniejącą niezdrową konkurencję kosztami pracy i demotywuje przedsiębiorców do poszukiwań konkurencyjności w innowacjach, nowoczesnej

wysoko przetworzonej produkcji czy też we wzroście jakości usług.

Związek oczekuje od rządzących uchylenia rozwiązań takich jak wydłużone okresy rozliczeniowe. Prowadzona przez rząd i wielu pracodawców polityka konkurowania tanią siłą roboczą jest sprzeczna z ideą trwałego rozwoju. „S” zauważa, że niskie płace to wzrost ubóstwa i pogłębiające się rozwarstwienie społeczne, osłabienie popytu wewnętrznego, będącego kołem zamachowym wzrostu gospodarczego.

Związek będzie walczył o systematyczny wzrost wynagrodzeń i poprawę stosunku ilości i jakości pracy do wartości wynagrodzeń. Sprzeciwia się opieraniu polskiej gospodarki na taniej sile roboczej.

Dążenie do wzrostu wynagrodzeń

Polacy są jednym z najwięcej pracujących narodów na świecie, wydajność pracy wciąż rośnie, a mimo to, w porównaniu do państw Europy Zachodniej, płace są bardzo niskie. Niskie płace zaś to wzrost ubóstwa, rosnące rozwarstwienie społeczne i osłabienie popytu wewnętrznego. Związek postuluje systematyczny wzrost wynagrodzeń wszystkich grup zawodowych (a więc odmrożenie też płac budżetówki), domaga się poprawy stosunku ilości i jakości pracy do zarobków i wyeliminowania nieuzasadnionych ich różnic ze względu na region czy płeć. Solidarność chce też określenia przez rząd mechanizmów wzrostu płacy minimalnej do 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej i ratyfikacji art., 4 pkt. 1 Europejskiej Karty Społecznej, który mówi, że wynagrodzenie pracowników ma zapewnić im i ich rodzinom godziwy poziom życia.

Poprawa bezpieczeństwa pracy

Ochrona miejsc pracy i stałego zatrudnienia, rozszerzanie rynku, wzrost wynagrodzeń oraz poprawa bezpieczeństwa pracy to główne zadania, jakie stawia sobie NSZZ Solidarność. Bezpieczeństwo pracy jest tu rozumiane nie tylko jako dbałość o zapewnienie właściwych warunków wykonywania obowiązków służbowych, ograniczenie liczby wypadków i zminimalizowanie zagrożeń dla życia i zdrowia pracowników, ale także jako działania na rzecz zagwarantowania właściwego komfortu pracy oraz umożliwienia pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Osiągnięciu tych celów mają służyć następujące działania:

  • domaganie się wzrostu wynagrodzeń oraz wyeliminowania nieuzasadnionych różnic w płacy ze względu na region i płeć
  • wspieranie rodzin poprzez wzrost stabilności finansowej, zagwarantowanie pewności zatrudnienia oraz zabezpieczenia na starość
  • zagwarantowanie dostępu do wysokiej jakości usług publicznych
  • inwestycję w wykształcenie i zdobywanie kwalifikacji
  • działania na rzecz zwiększenia konkurencyjności polskiej gospodarki i właściwego wykorzystywania środków z Unii Europejskiej
  • wzrost środków na ochronę zdrowia, edukację i kulturę
  •  dbanie o godność i podmiotowość pracownika w środowisku pracy
  • przeciwdziałanie dyskryminacji i mobbingowi.

Konieczność zniesienia elastycznego czasu pracy i przywrócenie poprzedniego wieku emerytalnego

NSZZ Solidarność stoi na stanowisku zniesienia przepisów elastycznego czasu pracy. Wprowadzona w sierpniu 2013 roku nowelizacja kodeksu pracy wprowadzająca tzw. elastyczny czas pracy wydłużyła z 4 do 12 miesięcy okresy rozliczeniowe czasu pracy i równoważnego systemu czasu pracy. Prawo zostało uchwalone z pominięciem strony związkowej i łamie dyrektywę Unii Europejskiej z 2003 r. o czasie pracy, która w ściśle określonych przypadkach jedynie do sześciu miesięcy dopuszcza możliwość wydłużania okresu rozliczeniowego czasu pracy. Co więcej nowelizacja kodeksu pracy nie wyłącza niektórych pracowników z wydłużenia okresu rozliczeniowego, w tym kobiet w ciąży lub osób zatrudnionych w uciążliwych warunkach. Ten system czasu pracy jest szczególnie uciążliwy dla pracowników, bo negatywnie wpływa nie tylko na stan zdrowia pracownika, ale także odbywa się kosztem jego życia prywatnego. Dlatego „S” zaskarżyła przepisy do Komisji Europejskiej.

Solidarność żąda przywrócenia poprzedniego wieku emerytalnego. Powinno nastąpić obniżenie wieku emerytalnego zgodnie ze stanem prawnym sprzed 2012 roku, jak również uchylenie wygaszenia emerytur pomostowych. Związek

skierował skargę do Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że wprowadzone przez rząd zmiany są konstytucyjne, a niezgodne z konstytucją jest tylko zróżnicowanie praw kobiet i mężczyzn w przypadku emerytur częściowych. Solidarność złożyła skargę do Międzynarodowej Organizacji Pracy. Naruszono konwencję organizacji pracy, która nie pozwala na przekroczenie granicy 65 lat przy ustalaniu wieku emerytalnego. Tymczasem konwencja dopuszcza podniesienie wieku powyżej 65 roku życia tylko w sytuacji, gdy w danym kraju osoby starsze zachowują zdolność do pracy.

Niezdrowa konkurencja przedsiębiorstw kosztami pracy zamiast jakością usług i kosztami administracyjnymi

Solidarność przeciwstawia się dominującemu od wielu lat modelowi budowania polskiej gospodarki na konkurencji opartej jedynie na obniżaniu kosztów pracy.

  • Konkurencyjność kosztowa to szkodliwy dogmat przyjmowany przez kolejne neoliberalne rządy III RP, na którym oparto polską gospodarkę.
  • Model gospodarki oparty na niskich płacach i standardach socjalnych prowadzi do braku innowacyjności i braku obniżania kosztów administracyjnych przedsiębiorstw.
  • Niska płaca minimalna jest poważnym problemem społecznym. Ogranicza możliwości nabywcze społeczeństwa, zakładanie rodzin, wymusza emigrację zarobkową. Ponad dwa miliony Polaków to tzw. pracujący biedni.
  • Efektem oparcia się na konkurencji kosztowej jest brak inwestycji rozwojowych w Polsce. W gospodarce brakuje rozwiązań przyszłościowych, innowacyjnych, które byłyby kołem zamachowym dalszego zatrudnienia.
  • Pomimo wieloletniego promowania obniżania kosztów pracy przedsiębiorstw i przyciągania w ten sposób kapitału zagranicznego nie nastąpiło wyraźne zmniejszenie bezrobocia, natomiast nastąpiło wyraźne zmniejszenie siły nabywczej społeczeństwa.
  • Jedynym ograniczeniem dla niskiego poziomu płac w Polsce, będącej wynikiem błędnego modelu konkurencji kosztowej jest pensja minimalna. Solidarność stoi na stanowisku, że w 2015 roku wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę powinien wynosić nie mniej niż 7 proc., wzrost wynagrodzeń w gospodarce narodowej nie mniej niż 5,6 proc., wzrost wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej mnie mniej niż 9 proc., a wskaźnik emerytur i rent powinien wynosić nie mniej niż średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług w 2014 roku zwiększony o 50 proc. realnego wzrostu wynagrodzenia za pracę w 2014 r.

Rozwój dialogu społecznego

„S” stwierdza, że kryzys dialogu społecznego jest w Polsce faktem, a to stanowi zagrożenie dla demokracji i dla społeczeństwa obywatelskiego. Związek będzie działał na rzecz wzmocnienia partnerów społecznych: związków zawodowych i organizacji pracodawców, które muszą zawierać ponadzakładowe układy zbiorowe pracy.

Solidarność domaga się powołania Rzecznika Dialogu Społecznego i

wprowadzenia nowej jakości dialogu społecznego. Związek oczekuje nowej ustawy

kształtującej trójstronny dialog w Polsce.

Powinno wprowadzić się rozwiązania zachęcające do negocjacji ponadzakładowych układów zbiorowych pracy i promowanie porozumień dwustronnych między partnerami społecznymi. „S” domaga się wprowadzenia rozwiązań, które umożliwią bezpieczne zrzeszanie się w związki zawodowe. Chodzi m.in. o prawo do zrzeszania się dla pracujących na umowy cywilnoprawne. Należy walczyć z patologią umów o pracę na czas określony. Łamanie praw pracowniczych i związkowych winno być ścigane równie aktywnie jak przestępstwa skarbowe.

Młodzi na rynku pracy – zapobieganie emigracji zarobkowej

NSZZ Solidarność stawia sobie za cel powstrzymanie emigracji zarobkowej młodych ludzi poprzez stworzenie im godziwych miejsc pracy w kraju. Wskazuje jednocześnie na fakt, iż w ostatnich latach za granicę wyjechało około 2 mln Polaków – zwykle młodych i dobrze wykształconych, których brak na rodzimym

rynku pracy może mieć dalekosiężne negatywne skutki ekonomiczne i społeczne. Głównymi problemami, z jakimi zmagają się młodzi ludzie, są zdaniem związku zatrudnianie w oparciu o umowy cywilnoprawne, czyli tzw. umowy śmieciowe oraz gigantyczne bezrobocie dotykające zwłaszcza Polaków przed 25 rokiem życia. W celu powstrzymania emigracji zarobkowej polskiej młodzieży, a także skłonienia do powrotu osób, które już wyjechały za granicę związek planuje:

  • ochronę standardów związanych z polskim, a także unijnym prawem pracy – szczególnie w aspekcie znacznego ograniczenia umów zawieranych na czas określony
  • domaganie się od rządu wprowadzenia zmian prawnych realizujących wytyczne Międzynarodowej Organizacji Pracy odnośnie do rozszerzenia prawa koalicji na osoby samozatrudnione oraz pracujące w oparciu o umowy cywilnoprawne
  • działania na rzecz podnoszenia kwalifikacji młodych ludzi obligowanie organów państwowych do wspierania krajowych i zakładowych funduszy szkoleniowych pracowników, przede wszystkim osób doszkalających się
  • postulowanie utrzymania systemów stypendialnych na kontynuowanie nauki, organizowanie staży i przygotowania zawodowego
  • sprzeciw wobec zmian dotyczących regulowania czasu pracy, szczególnie wobec oddania go do wyłącznej decyzji pracodawcy
  • przeciwstawienie się prowadzonej przez rząd polityki konkurowania tanią siłą roboczą
  • działania na rzecz poprawy stosunku ilości i jakości pracy do wartości wynagrodzeń.

Polityka na rzecz rodziny

Solidarność domaga się od władz krajowych i samorządowych kompleksowego programu wsparcia rodzin, zwłaszcza wielodzietnych, m.in. poprzez:

  • podniesienie kwot świadczeń rodzinnych i z pomocy społecznej i ich coroczną indeksację,
  • podniesienie kryteriów dochodowych uprawniających do korzystania ze świadczeń rodzinnych i świadczeń z pomocy społecznej oraz wprowadzenia mechanizmów ich corocznej waloryzacji,
  • skuteczną ochronę i pomoc dzieciom z rodzin najuboższych,
  •  monitorowanie rynku pracy pod kątem przeciwdziałania dyskryminacji kobiet i przestrzegania odpowiednich zapisów kodeksu pracy,                               w szczególności praw kobiet korzystających z urlopów macierzyńskich i wychowawczych oraz ich powrotu do aktywności zawodowej i jej kontynuacji na dotychczasowych warunkach,
  • działania na rzecz zapewnienia równowagi między życiem rodzinnym a zawodowym, w szczególności inicjatywy umożliwiające opiekę nad małymi dziećmi i osobami zależnymi.

Wspieranie rodziny to także dostęp do usług społecznych, w tym żłobków i przedszkoli, wzrost płac, zapewniający stabilność ekonomiczną rodziny, umożliwienie kobietom na urlopach macierzyńskich i wychowawczych podnoszenia kwalifikacji.

Społeczna gospodarka rynkowa zapisana w konstytucji. Na czym powinna polegać w praktyce?

Art. 20 Konstytucji RP stanowi: „Społeczna gospodarka rynkowa, oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej”. Jest to także model gospodarczy wskazywany jako właściwy w encyklikach społecznych kolejnych papieży, szczególnie przez Jana Pawła II w „Centesimus annus”. Zapis art. 20 konstytucji pozostaje martwy, bo państwo się zwija i ogranicza swoją rolę w sferze usług publicznych, a wartość człowieka w ujęciu neoliberalnym mierzy się jego użytecznością i wydajnością. Dlatego NSZZ Solidarność domaga się od rządu i wszystkich polityków realizacji zasad społecznej gospodarki rynkowej w praktyce:

  • rzeczywistego dialogu społecznego partnerów społecznych z rządem opartego na pogłębionej analizie problemów społecznych i dochodzeniu do kompromisowych rozwiązań akceptowanych przez wszystkie strony
  • zmniejszenia rozwarstwienia społecznego w dochodach poprzez wzrost minimalnego wynagrodzenia, podniesienie płac w państwowej sferze budżetowej i waloryzacji świadczeń z pomocy społecznej
  • sprawiedliwego mechanizmu waloryzacji rent i emerytur
  • odpowiedniego finansowania usług publicznych – ochrony zdrowia, edukacji, transportu publicznego
  • poprawy jakości służby zdrowia – skrócenia kolejek do specjalistów i na zabiegi operacyjne; zwiększenia wydatków na badania profilaktyczne; stworzenia sieci profesjonalnych szpitali; zapewnienia godnych wynagrodzeń dla lekarzy i pielęgniarek
  • sprawiedliwego i solidarnego systemu podatkowego – obniżenia podatku dochodowego dla osób o najniższych dochodach i zwiększenia kwoty wolnej od podatku
  • przywrócenia dotychczasowego wieku emerytalnego – 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet
  •  poprawy sytuacji młodych na rynku pracy, tworzenie dla nich perspektywicznych i dobrze płatnych miejsc pracy.

Rozwój związku

Solidarność uznaje, że warunkiem wywalczenia wyższych płac i skutecznej obrony praw pracowniczych są pracownicy zorganizowani w związek zawodowy. Jednym z priorytetów „S” na kadencję 2014–2018 pozostaje rozwój związku. Związek będzie jeszcze intensywniej odbudowywał swoją siłę poprzez znaczący wzrost liczby nowych członków. Powinny włączyć się w to wszystkie struktury związku.

Kluczem do rozwoju będzie realizacja wdrożonej w poprzedniej kadencji strategii opartej na porozumieniach między Działem Rozwoju Związku KK a zarządami regionów. Do działań tych powinny włączać się także sekretariaty

i sekcje branżowe oraz liderzy organizacji zakładowych.

Związek zakłada, że:

  • Kampanie związku będą wspierane przez działania promocyjne i informacyjne.
  • Każda komórka związku musi w swoim budżecie zaplanować pieniądze na rozwój.
  • „S” powinna działać w kierunku prowadzenia masowych kampanii, które pomogą zorganizować się milionom szczególnie młodych – pracowników.

Jednym z kierunków działań „S” jest rozwój działalności informacyjnej i promocyjnej. Chodzi przede wszystkim o:

  • Dalszy rozwój strony internetowej
  • Utworzenie jednolitej internetowej bazy adresowej działaczy związkowych do informacji i konsultacji
  • Zwiększenie sprzedaży „Tygodnika Solidarność”
  • Prowadzenie kampanii wizerunkowych związanych z realizacją głównych celów programowych.

Ponadnarodowe układy zbiorowe pracy

Solidarność nie akceptuje modelu budowania konkurencyjności polskiej gospodarki opartego na niskich płacach i standardach socjalnych. Szansę na zmianę tego podejścia dają ponadnarodowe układy zbiorowe pracy zawierane na poziomie

korporacji międzynarodowych. Wtedy pracownicy zatrudnieni w filiach tego samego koncernu w różnych krajach mieliby zagwarantowane takie same warunki zatrudnienia i wynagrodzenia. Nie do zaakceptowania jest utrzymywanie przepaści między Europą Wschodnią i Zachodnią – pod względem standardów socjalnych i wysokości płac. Dlatego Solidarność:

  • opowiada się za integracją związków zawodowych na poziomie koncernów i tworzeniem wspólnych reprezentacji w negocjacjach z zarządami firm międzynarodowych
  • domaga się wdrożenia w Polsce Europejskiego Modelu Społecznego, na który składają się powszechne prawa do minimalnych standardów zabezpieczenia społecznego, rozwiniętych struktur dialogu społecznego oraz wyrównanych na poziomie UE płac i dochodów
  • domaga się przyjęcia Europejskiej Karty Praw Podstawowych, któramprzewiduje m.in. prawo do ochrony przed nieuzasadnionym zwolnieniem, prawo do dobrych warunków pracy, prawo do pomocy socjalnej, prawo dostępu do służby zdrowia oraz prawo do zawierania układów zbiorowych pracy
  • oczekuje przyjęcia dyrektywy UE o pracownikach delegowanych, zapewniającej im takie same warunki pracy i płacy jak pracownikom miejscowym w danym kraju
  • wspiera wysiłki Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych zmierzające do dołączenia do traktatów europejskich protokołu społecznego o mocy prawnie obowiązującej
  • opowiada się za wprowadzeniem europejskiej płacy minimalnej
  • oczekuje przyjęcia ram prawnych dla negocjacji ponadgranicznych układów zbiorowych pracy w korporacjach międzynarodowych.

Dyskryminacja osób starszych

NSZZ Solidarność stoi na stanowisku niezbywalnego prawa osób starszych do prowadzenia godnego i niezależnego życia oraz do uczestnictwa w życiu społecznym, gospodarczym, kulturalnym i obywatelskim. Rząd RP powinien

wykazać się systemowym i zintegrowanym podejściem do rozwiązywania problemu marginalizacji, dyskryminacji i zagrożenia wykluczeniem ludzi starszych, którym trzeba ułatwić uczestnictwo w różnych dziedzinach życia

społecznego poprzez rozwój:

  • aktywności zawodowej osób powyżej pięćdziesiątego roku życia,
  • aktywności edukacyjnej,
  • aktywności w obszarze kultury,
  • aktywności obywatelskiej osób starszych,
  • wolontariatu osób starszych, eliminowanie dyskryminacji, przemocy i zapewnienie bezpieczeństwa w środowisku pracy i zamieszkania ludzi starszych,
  • rzeczywiste wspieranie samorządów lokalnych wszystkich szczebli w ich działaniach na rzecz osób starszych.

Program polityki senioralnej musi obejmować:

  • wydatne zmniejszenie skali wykluczenia ekonomicznego ludzi starszych
  • zapewnienie bezpieczeństwa socjalnego emerytów i rencistów
  • radykalną poprawę dostępu ludzi starszych do usług ochrony zdrowia, w tym do rehabilitacji
  • stworzenie wydolnego systemu opieki geriatrycznej w perspektywie starzenia się ludności Polski
  • zasadniczą poprawę dostępu ludzi starszych do usług opieki, w tym opieki długoterminowej i opieki specjalistycznej
  • systemowe wsparcie rodzin ludzi starszych w sprawowaniu opieki, w tym rozwój usług opiekuńczych, szczególnie specjalistycznych, ukierunkowanych na opiekę domową.

Budownictwo mieszkaniowe

Rząd ma konstytucyjny obowiązek prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli. Solidarność domaga się od niego konkretnych działań legislacyjnych i finansowych, w tym przede wszystkim skierowanych do niezamożnej części obywateli: programu budownictwa społecznych mieszkań czynszowych oraz wsparcia budownictwa komunalnego, a także socjalnego programu mieszkaniowego, polegającego na wspomaganiu przez państwo budowy i prowadzenia mieszkań socjalnych.

Rozwój przemysłu

Solidarność uznaje, że to przemysł jest fundamentem rozwoju polskiej gospodarki. To on odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu dobrobytu pracownikom i ich rodzinom, a zarazem pozostaje decydującym czynnikiem w tworzeniu miejsc pracy.

Aktywna polityka przemysłowa powinna obejmować szereg obszarów działania władz publicznych. Związek uznaje, że to pośrednio od państwa zależy, na ile kompatybilna z potrzebami przemysłu będzie edukacja, a państwo poprzez politykę zamówień publicznych może kształtować także poszczególne sektory przemysłu.

„S” określiła sześć kluczowych obszarów, w których należy działać, aby wspierać społeczną gospodarkę rynkową opartą na wolności działalności gospodarczej.

Po pierwsze są to kwestie przemysłu, rynku pracy i pracowników:

  1. Tradycyjny przemysł – najważniejsze źródło zatrudnienia.
  2. Trudniej jest stworzyć miejsce pracy, niż obronić już istniejące.
  3. Należy promować polskie zakłady produkcyjne, podkreślając kompetencje ich pracowników i samych zakładów.
  4. Główną siłą polskiego przemysłu są kompetencje polskich pracowników.
  5. Należy wzmocnić społeczną kontrolę międzynarodowych koncernów, poprzez nadanie pracownikom nowych praw w zakresie informowania i konsultacji.

Po drugie to kwestia systemu podatkowego:

  1. Poprawa konkurencyjności polskiego przemysłu i całego sektora przedsiębiorstw powinna być ściśle powiązana ze zmniejszeniem obciążeń podatkowych.
  2. Koszt energii elektrycznej to sprawa kluczowa. Należy zmniejszyć akcyzę nałożoną na firmy.
  3. Należy obniżyć podstawową stawkę VAT.
  4. System podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) jest niefunkcjonalny, niesprawiedliwy i polskiej gospodarce przynosi więcej szkód niż pożytku.

Po trzecie należy zmienić politykę innowacyjną przez rozwój nauki.

Po czwarte należy ustalić strukturę własnościową przemysłu w Polsce. Przemysł, który nie ma znaczenia strategicznego, może pozostawać w rękach prywatnych. Jednak zakłady ważne dla funkcjonowania i bezpieczeństwa państwa powinny pozostać w rękach państwa.

Po piąte należy wprowadzać instrumenty wspierające rozwój przemysłu: promować markę Made in Poland, wrócić do kształcenia zawodowego, ale przede wszystkim rozwijać narzędzia wsparcia finansowego i innowacyjnego dla  przedsiębiorstw.

Wreszcie po szóste należy mieć na uwadze partnerstwo społeczne na rzecz rozwoju przemysłu. Chodzi nie tylko o nowe technologie i dbałość o ekologię, ale o rozwój oparty na dialogu społecznym.